Tết Xíp Xí của người Thái trắng và câu chuyện trẻ chăn trâu

26/08/2026 14:00
Tết Xíp Xí của người Thái trắng ở Tây Bắc gắn với thời điểm vừa xong việc mùa màng. Đằng sau nghi lễ còn có một câu chuyện truyền miệng về những đứa trẻ chăn trâu.

Cúng vía cho trâu

Tết Xíp Xí của người Thái trắng diễn ra vào ngày 14/7 âm lịch hằng năm. Trong tiếng Thái, Xíp Xí có nghĩa là ngày 14.

Đây là thời điểm bà con vừa hoàn thành những công việc chính của vụ mùa. Việc đồng áng tạm gác, trâu bò được nghỉ. Người dân làm lễ gác cày bừa, đồng thời cúng vía cho trâu - con vật được coi là đầu cơ nghiệp, đã cùng con người vất vả trong suốt mùa vụ.


Tết Xíp Xí của người Thái trắng ở Phù Yên diễn ra vào ngày 14/7 âm lịch hằng năm. Ảnh: nvsk.vnanet.vn

Tết Xíp Xí cũng là dịp để người Thái trắng hướng về cội nguồn, tưởng nhớ tổ tiên, các vị thần linh và những người có công khai sơn, lập bản.

Tết Xíp Xí vì thế mang dấu ấn của một đời sống gắn với nông nghiệp, ruộng đồng. Ngày Tết đến khi con người và con vật đều cần được nghỉ ngơi, để chuẩn bị cho chặng mùa tiếp theo.

Tết Xíp Xí và câu chuyện những đứa trẻ chăn trâu

Trong dịp Tết Xíp Xí, bà con chuẩn bị những sản vật quen thuộc như thịt vịt, cá nướng, bánh ít uôi, xôi ngũ sắc… để dâng lên bàn thờ.

Đặc biệt, mâm cỗ thường có món thịt vịt, theo quan niệm dân gian, thịt vịt mang ý nghĩa xua đi điều không may. Hình ảnh con vịt kiếm ăn, bắt sâu bọ trên đồng cũng được liên hệ với mong ước mùa màng được bảo vệ.

Qua những sản vật dâng cúng, người Thái trắng gửi lòng biết ơn tổ tiên, thần linh và ước mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi tránh được sâu bệnh, cuộc sống bình yên.

Bên cạnh mâm cỗ và những nghi lễ, Tết Xíp Xí còn khiến người ta nhớ đến một câu chuyện dân gian được truyền miệng từ các cụ cao niên.


Người Thái trắng gửi lòng biết ơn tổ tiên, thần linh và ước mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi. Ảnh: CTTĐT xã Mường Chiên

Bà Đinh Thị Thu - bản Úm, xã Phù Yên, kể lại câu chuyện ấy.

Ngày trước, việc chăn thả trâu thường do trẻ nhỏ đảm nhận. Đến ngày 14/7 âm lịch, khi người lớn trong bản làm cỗ ăn mừng vì đã xong vụ mùa thì trẻ con vẫn phải rong ruổi chăn trâu ngoài đồng.

Thấy mình thiệt thòi, lũ trẻ nghĩ ra một cách. Chúng lấy dây rừng buộc hết mõm trâu lại, không cho trâu ăn.

Nhìn đàn trâu bị bỏ đói, người lớn mới hiểu ra. Họ mang xôi, thịt gà, bánh ít ra đồng chia cho những đứa trẻ chăn trâu.

Từ đó, người Thái trắng có tập tục mua quần áo mới, đơm xôi, gói bánh trao cho các con trong dịp Tết Xíp Xí. Ngày Tết trở thành dịp để người lớn thể hiện sự yêu thương, chăm sóc đặc biệt đối với con trẻ.

Câu chuyện mộc mạc nhưng chứa đựng một cách nhìn đẹp về ngày Tết. Sau những tháng ngày làm lụng, người lớn có niềm vui của mình, nhưng trẻ nhỏ cũng không bị bỏ quên. Những đứa trẻ quanh năm rong ruổi theo trâu ngoài đồng cũng được chia phần xôi, phần bánh và có quần áo mới.

Tết Xíp Xí vì thế không chỉ gắn với một mùa vụ đã xong. Trong ngày Tết ấy có lời tạ ơn với người đi trước, có mong ước cho mùa màng năm tới và có cả niềm vui dành cho con trẻ.

Theo Việt Hà (Vietnamnet)
Xem bài gốc tại đây


Tin xem thêm

Lễ hội di sản với đèn lồng khổng lồ Tuyên Quang và dàn sao Kay Trần, Cường Seven

Văn Hóa Lễ Hội
16/11/2026 15:30

Sự kiện Ghé Days 2026 diễn ra tại Hà Nội có lễ hội di sản "cực cháy" với đèn lồng khổng lồ Tuyên Quang và dàn sao Kay Trần, Cường Seven.

Chợ đá quý trong ngõ nhỏ Hà Nội, khách mang kính lúp, đèn soi đi săn hàng

Ngày
14/11/2026 08:55

Khách hàng nườm nượp ghé chợ phiên đá quý chỉ mở 1 ngày trong tuần trên đường Hoàng Hoa Thám (Hà Nội). Có khách mang theo cả kính lúp, đèn chuyên dụng để thẩm định.

Phong thư cũ giá 20.000 đồng, người Hà Nội rủ nhau đi chợ phiên mua... ký ức xưa

Ngày
13/11/2026 08:55

Từ những món đồ cũ như phong thư ngả màu, tờ vé số đến chiếc đồng hồ báo thức hình con gà, chợ phiên đồ xưa trở thành điểm hẹn của những người Hà Nội muốn tìm lại ký ức v...

Người Mnông làm lễ đón nước về làng, gửi ước vọng mùa màng bội thu

Văn Hóa Lễ Hội
11/11/2026 10:45

Giữa núi rừng Trà Leng, đồng bào Mnông tái hiện Lễ cúng máng nước với những nghi thức truyền thống, nhằm mong mùa màng tươi tốt, dân làng khỏe mạnh.

Cao nguyên đá Đồng Văn bừng sáng trong đêm hội hoa tam giác mạch

Văn Hóa Lễ Hội
10/11/2026 10:45

Tối 25/10, Lễ hội hoa Tam giác mạch lần thứ XII năm 2026 khai mạc tại xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang, với chủ đề “Âm vang miền đá”.

Phật tử đội y, lễ phẩm dự lễ Kathina tại ngôi chùa kiến trúc Thái Lan

Văn Hóa Lễ Hội
09/11/2026 10:45

Khoảng 1.000 Phật tử trong trang phục trắng trang nghiêm tề tựu tại bảo tháp Gotama, chùa Bửu Long, tham dự đại lễ dâng y Kathina – nghi lễ truyền thống của Phật giáo Nam...

Khám phá lễ hội đón thần linh từ Mường Trời của người Thái đen

Văn Hóa Lễ Hội
08/11/2026 10:45

Phục dựng từ năm 2017, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào tháng 10/2025, Lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ở xã Yên Thắng, tỉnh Thanh Hóa đang được...

Đền Công đồng Bắc Lệ: Dấu ấn tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn ở xứ Lạng

Văn Hóa Lễ Hội
07/11/2026 10:45

Là một trong những địa chỉ thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tại Lạng Sơn, Đền Công đồng Bắc Lệ gắn với việc thờ Mẫu Thượng Ngàn và Chầu Bé Bắc Lệ. Những giá trị văn hóa, tín ...

Đền Chợ Củi và huyền tích hóa thánh từ lòng dân

Văn Hóa Lễ Hội
06/11/2026 10:45

Nằm bên dòng sông Lam, dưới chân núi Hồng Lĩnh (tỉnh Hà Tĩnh), đền Chợ Củi (còn gọi là đền Củi, tên chữ Khu Độc Linh Từ) được xếp hạng Di tích lịch sử, kiến trúc, nghệ th...