Tết cá kỳ lạ của người Tày: Mổ cá bằng tre, kiêng cá cong đuôi

16/10/2026 16:30
Từ tập quán nuôi cá chép trong ruộng lúa, người Tày ở xã Mậu Duệ gìn giữ phong tục Tết cá với những nghi lễ tri ân tổ tiên và mâm cỗ mang hương vị bản địa. Lễ hội năm 2026 tiếp tục giới thiệu nét văn hóa này qua nhiều hoạt động trải nghiệm, ẩm thực và quảng bá sản vật địa phương.

Tết cá - nét riêng trong đời sống người Tày ở Mậu Duệ

Ở Mậu Duệ (Tuyên Quang), cá chép không chỉ là sản vật từ những thửa ruộng lúa mà còn gắn với một phong tục được người Tày gìn giữ qua nhiều thế hệ. Đó là Tết cá, còn gọi là Tết Khẩu Ràng, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2016.


Lễ hội Tết cá của người Tày xã Mậu Duệ năm 2026 dự kiến diễn ra trong hai ngày 16 và 17/10. Ảnh: Duy Tuấn

Theo truyền khẩu, khi đến vùng đất này khai khẩn, lập bản, hai thủ lĩnh người Tày là Nguyễn Viễn Rịch và Nguyễn Viễn Quang cùng cộng đồng đã gây dựng cuộc sống tại những thung lũng gần sông, suối.

Trong quá trình trồng lúa, người dân tận dụng ruộng nước để nuôi cá chép. Tập quán ấy dần trở nên phổ biến, vừa bổ sung nguồn thực phẩm, vừa tạo nên sản vật đặc trưng của địa phương.

Ngày 9/9 âm lịch hằng năm, các gia đình tổ chức Tết cá, chuẩn bị lễ vật dâng cúng tổ tiên và thần linh. Đây là dịp tưởng nhớ những người đi trước, trân trọng kinh nghiệm sản xuất được truyền lại và gửi gắm mong ước về mùa màng thuận lợi, cuộc sống no đủ.

Qua thời gian, Tết cá trở thành một dấu mốc văn hóa trong đời sống cộng đồng người Tày ở Mậu Duệ.

Nét riêng của ngày lễ còn hiện diện trên mâm cỗ với nhiều món ăn chế biến từ cá chép ruộng, như bánh chưng nhân cá, cá đồ măng chua, cá lam ống vầu, gỏi cá hay bánh lòng cá trộn hạt kê. Mỗi món mang một cách chế biến riêng, thể hiện sự phong phú của ẩm thực địa phương.

Một số gia đình, dòng họ còn duy trì những quy tắc riêng khi làm cá. Cá được mổ vào ban đêm bằng thanh tre vót nhọn thay dao. Khi nướng, đuôi cá không hướng về cửa bếp và cá phải giữ nguyên hình dáng, tránh cong hoặc cháy đuôi...

Những điều kiêng kỵ này là một phần tập quán được lưu truyền, góp thêm nét độc đáo cho Tết cá của người Tày ở Mậu Duệ.

Kết nối văn hóa và trải nghiệm

Tiếp nối phong tục truyền thống, Lễ hội Tết cá của người Tày xã Mậu Duệ năm 2026 dự kiến diễn ra trong hai ngày 16 và 17/10. Tối 16/10, từ 18 giờ 30 phút đến 22 giờ 30 phút, chương trình có chợ đêm ẩm thực và văn nghệ giao lưu. Sáng 17/10, lễ khai mạc diễn ra từ 7 giờ 30 phút đến 12 giờ tại sân Trung đoàn, thôn Cốc Cai, xã Mậu Duệ.


Nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trải nghiệm được tổ chức tại Lễ hội Tết cá của người Tày ở Mậu Duệ. Ảnh: Duy Tuấn

Các hoạt động chính gồm thi câu cá, trình diễn trang phục dân tộc, thi bò đẹp, chế biến ẩm thực truyền thống, đua cá và bắt cá ruộng bằng tay. Đáng chú ý, hoạt động bắt cá ruộng được mở rộng để du khách trực tiếp tham gia, trải nghiệm tập quán gắn với đời sống sản xuất của người Tày.

Lễ hội có 13 gian hàng giới thiệu, bày bán nông sản, món ăn truyền thống, trang phục, nhạc cụ dân tộc cùng nhiều sản vật địa phương như bánh, cốm, chè, gạo, cá, tôm sông, ốc và hoa quả. Trong đó, cá chép ruộng Mậu Duệ là sản phẩm tiêu biểu, gắn với tập quán canh tác lâu đời của người Tày, được giới thiệu đến du khách tại ngày hội.

Từ phong tục được trao truyền qua nhiều thế hệ đến các hoạt động trải nghiệm hôm nay, Tết cá tiếp tục góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa người Tày, đồng thời đưa sản vật và hình ảnh Mậu Duệ đến gần hơn với du khách.

Theo Việt Hà (Vietnamnet)
Xem bài gốc tại đây


Tin xem thêm

Lễ hội di sản với đèn lồng khổng lồ Tuyên Quang và dàn sao Kay Trần, Cường Seven

Văn Hóa Lễ Hội
16/11/2026 15:30

Sự kiện Ghé Days 2026 diễn ra tại Hà Nội có lễ hội di sản "cực cháy" với đèn lồng khổng lồ Tuyên Quang và dàn sao Kay Trần, Cường Seven.

Chợ đá quý trong ngõ nhỏ Hà Nội, khách mang kính lúp, đèn soi đi săn hàng

Ngày
14/11/2026 08:55

Khách hàng nườm nượp ghé chợ phiên đá quý chỉ mở 1 ngày trong tuần trên đường Hoàng Hoa Thám (Hà Nội). Có khách mang theo cả kính lúp, đèn chuyên dụng để thẩm định.

Phong thư cũ giá 20.000 đồng, người Hà Nội rủ nhau đi chợ phiên mua... ký ức xưa

Ngày
13/11/2026 08:55

Từ những món đồ cũ như phong thư ngả màu, tờ vé số đến chiếc đồng hồ báo thức hình con gà, chợ phiên đồ xưa trở thành điểm hẹn của những người Hà Nội muốn tìm lại ký ức v...

Người Mnông làm lễ đón nước về làng, gửi ước vọng mùa màng bội thu

Văn Hóa Lễ Hội
11/11/2026 10:45

Giữa núi rừng Trà Leng, đồng bào Mnông tái hiện Lễ cúng máng nước với những nghi thức truyền thống, nhằm mong mùa màng tươi tốt, dân làng khỏe mạnh.

Cao nguyên đá Đồng Văn bừng sáng trong đêm hội hoa tam giác mạch

Văn Hóa Lễ Hội
10/11/2026 10:45

Tối 25/10, Lễ hội hoa Tam giác mạch lần thứ XII năm 2026 khai mạc tại xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang, với chủ đề “Âm vang miền đá”.

Phật tử đội y, lễ phẩm dự lễ Kathina tại ngôi chùa kiến trúc Thái Lan

Văn Hóa Lễ Hội
09/11/2026 10:45

Khoảng 1.000 Phật tử trong trang phục trắng trang nghiêm tề tựu tại bảo tháp Gotama, chùa Bửu Long, tham dự đại lễ dâng y Kathina – nghi lễ truyền thống của Phật giáo Nam...

Khám phá lễ hội đón thần linh từ Mường Trời của người Thái đen

Văn Hóa Lễ Hội
08/11/2026 10:45

Phục dựng từ năm 2017, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào tháng 10/2025, Lễ hội Chá Mùn của người Thái đen ở xã Yên Thắng, tỉnh Thanh Hóa đang được...

Đền Công đồng Bắc Lệ: Dấu ấn tín ngưỡng thờ Mẫu Thượng Ngàn ở xứ Lạng

Văn Hóa Lễ Hội
07/11/2026 10:45

Là một trong những địa chỉ thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu tại Lạng Sơn, Đền Công đồng Bắc Lệ gắn với việc thờ Mẫu Thượng Ngàn và Chầu Bé Bắc Lệ. Những giá trị văn hóa, tín ...

Đền Chợ Củi và huyền tích hóa thánh từ lòng dân

Văn Hóa Lễ Hội
06/11/2026 10:45

Nằm bên dòng sông Lam, dưới chân núi Hồng Lĩnh (tỉnh Hà Tĩnh), đền Chợ Củi (còn gọi là đền Củi, tên chữ Khu Độc Linh Từ) được xếp hạng Di tích lịch sử, kiến trúc, nghệ th...