Đình Hoành Sơn được xây dựng năm 1763, nằm trong khuôn viên rộng hơn 2.500m² tại xã Thiên Nhẫn, tỉnh Nghệ An. Công trình tọa lạc ở vị trí đắc địa, phía trước hướng ra bãi bồi sông Lam, phía sau tựa núi.

Đình thờ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang – hoàng tử thứ 8 của vua Lý Thái Tổ, vị Tri châu đầu tiên của xứ Nghệ, người có nhiều đóng góp quan trọng cho vùng đất này về kinh tế, chính trị và văn hóa.

Theo các nhà nghiên cứu, đình Hoành Sơn là một trong những ngôi đình tiêu biểu của miền Trung, nổi bật với nghệ thuật chạm khắc đẹp nhất cả nước. Năm 1984, đình được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia; đến năm 2017, được Thủ tướng Chính phủ công nhận là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt.

Trải qua thời gian, nhiều hạng mục của đình bị xuống cấp, đặc biệt là hệ thống cấu kiện gỗ. Tháng 3/2024, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An triển khai dự án trùng tu, tôn tạo đình với kinh phí khoảng 24 tỷ đồng.

Đình gồm hai tòa: đại đình và hậu cung. Riêng đại đình có 7 gian, 8 vì, với 32 cột gỗ lớn. Trong quá trình trùng tu, một số cột bị hư hỏng nặng được thay mới, trong khi nhiều cấu kiện như xà ngang, hạ đình vẫn được giữ nguyên để bảo tồn yếu tố gốc. Những phần gỗ bị mối mọt cục bộ được cắt bỏ, ghép nối bằng khối gỗ mới cùng loại.

Nghệ thuật chạm khắc của đình được đánh giá đạt trình độ cao, với mật độ dày đặc và đề tài phong phú. Bên cạnh các hình tượng quen thuộc như tứ linh (long, ly, quy, phượng), tứ quý (tùng, cúc, trúc, mai) còn có nhiều hoạt cảnh sinh động phản ánh đời sống xã hội xưa như vinh quy bái tổ, xem bảng điểm thi, thi võ, chèo thuyền...

Sau trùng tu, nhiều chi tiết chạm khắc được làm sạch, phục hồi rõ nét, đặc biệt là hai bức chạm rồng chầu gắn trên cột đình với đường nét tinh xảo, nổi bật hơn trước.

Các bậc cao niên trong làng cũng phục dựng lại nội dung các sắc phong trên những tấm gỗ, sơn son thếp lại để lưu giữ lâu dài. Một số vật dụng từng thất lạc như chiếc tủ gỗ trong đình cũng được làm mới theo tư liệu cũ để trưng bày.

Gần 40 năm trông coi đình, bà Tô Thị Tuyết (81 tuổi) cho biết người dân địa phương rất phấn khởi khi di tích được trùng tu khang trang, vừa gìn giữ giá trị lịch sử vừa tạo thêm điểm sinh hoạt văn hóa, tâm linh cho cộng đồng.

Theo Trần Tuyên (Vietnamnet)
Xem bài gốc tại đây