Về Măng Đen nghe tượng gỗ Mơ Nâm kể chuyện bản làng

15/06/2026 09:30
Với đường nét đơn sơ, mộc mạc, những bức tượng gỗ dân gian của người Mơ Nâm đã tái hiện một cách sinh động và chân thật nhất về đời sống văn hóa, tinh thần của dân tộc.


Tượng gỗ của người Mơ Nâm chủ yếu tái hiện các hoạt động trong cuộc sống hằng ngày. Ảnh: Ngọc Chí

Tượng gỗ kể chuyện hằng ngày

Người Mơ Nâm (nhóm địa phương thuộc dân tộc Xơ Đăng) chủ yếu cư trú tại khu vực Đông Trường Sơn, gồm các xã Măng Đen, Măng Bút, Kon Plông, tỉnh Quảng Ngãi.

Người Mơ Nâm có một kho tàng văn hóa vô cùng phong phú, trong đó, nghệ thuật tạc tượng gỗ dân gian thể hiện tư duy thẩm mỹ và cả tâm hồn chất phác, thuần hậu của mình.

Khác với phần lớn các dân tộc ở Tây Nguyên thường gắn việc tạc tượng gỗ với tục làm nhà mồ, người Mơ Nâm lại dùng tượng gỗ để mô tả các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.


Nghệ nhân Ưu tú A Gông đang miệt mài gìn giữ nghề tạc tượng gỗ dân gian truyền thống của người Mơ Nâm. Ảnh: Ngọc Chí

Nghệ nhân Ưu tú A Gông, làng Kon Du, xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi cho biết: Tượng gỗ của người Mơ Nâm chủ yếu mô phỏng lại các hoạt động như: Đi làm rẫy, săn bắt, giã gạo, đánh cồng chiêng, uống rượu cần… Những bức tượng này thường được trang trí ở trước sân nhà rông, nhà ở của người Mơ Nâm.

Theo quan niệm của người Mơ Nâm, tượng gỗ dân gian còn là vật linh thiêng gắn liền với các lễ hội và là sợi dây kết nối, gửi gắm tình cảm của thế hệ con cháu với tổ tiên.

Đối với những bức tượng phục vụ cho lễ hội, người Mơ Nâm thường tạc tượng có kích thước nhỏ với đường kính khoảng 15cm, chiều dài 30 - 40cm.

Kích thước này giúp bức tượng trở nên gần gũi, dễ cầm nắm và thuận tiện cho việc di chuyển trong các nghi lễ linh thiêng của gia đình và cộng đồng.


Các nghệ nhân ở làng Kon Du, xã Măng Đen gìn giữ nghề tạc tượng gỗ dân gian truyền thống. Ảnh: Ngọc Chí

“Khi đến dịp lễ hội như mừng lúa mới, mở chuồng trâu, người dân trong làng sẽ cầm bức tượng và nhảy theo tiếng cồng chiêng chung quanh nhà sàn. Đến sáng hôm sau, người dân sẽ đặt bức tượng ngay trước kho lúa hoặc chuồng trâu và gieo vài hạt lúa quanh bức tượng, với quan niệm tổ tiên sẽ phù hộ cho dân làng có được vụ mùa bội thu”, ông A Hai, làng Kon Du, xã Măng Đen chia sẻ.

“Giữ hồn” cho tượng gỗ

Trải qua thăng trầm của thời gian và những biến đổi của đời sống hiện đại, nghệ thuật tạc tượng gỗ của người Mơ Nâm vẫn đang được các thế hệ nghệ nhân âm thầm gìn giữ.

Những nhát rìu, nhát đục thô sơ nhưng dứt khoát, cộng với tư duy tạo hình mộc mạc đã tạo nên một nét di sản không thể trộn lẫn.


Tượng gỗ của người Mơ Nâm mộc mạc, đơn sơ, nhưng thể hiện đầy đủ bức tranh sinh hoạt thường ngày ở bản làng. Ảnh: Ngọc Chí

Nghệ nhân Ưu tú A Gông, người đang nỗ lực truyền dạy nghề tạc tượng cho thế hệ trẻ ở làng Kon Du, xã Măng Đen chia sẻ: Công việc điêu khắc tượng được truyền dạy giữa các thế hệ, những ai yêu thích, say mê tạc tượng thì mới có thể theo nghề và tạo nên những bức tượng sống động, góp phần lưu giữ nét văn hóa độc đáo của dân tộc.

“Gắn bó với nghề tạc tượng này cũng gần 20 năm, tôi luôn cố gắng truyền dạy lại cho thế hệ trẻ trong làng. Tạc một bức tượng không chỉ là mô phỏng hình hài, mà là gửi gắm cả nội tâm, tình cảm, hy vọng và niềm tự hào dân tộc vào đó”, A Gông tâm sự.

Với sự tâm huyết của Nghệ nhân Ưu tú A Gông, hiện nay, nhiều thanh niên ở làng Kon Du, xã Măng Đen đã có thể tự tay tạo nên một tác phẩm hoàn chỉnh, đẹp mắt.


Từ sự chỉ dạy của Nghệ nhân Ưu tú A Gông, giờ đây, anh A Rây đã có thể tự tay tạo nên những bức tượng gỗ hoàn chỉnh, đẹp mắt. Ảnh: Ngọc Chí

Anh A Rây, làng Kon Du, xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi, người đã theo nghệ nhân Ưu tú A Gông học tạc tượng chia sẻ: "Hồi đầu mới học, tay chân cứng đơ, tạc mãi mà khúc gỗ chẳng ra hình người đàn ông vác nỏ, nhìn cứ méo mó sao đó! Nhưng được nghệ nhân A Gông động viên, chỉ dạy tận tình thì giờ tôi đã làm thành thạo".

“Giờ đây, mỗi lần tạc tượng, tôi cảm thấy như đang trò chuyện với cha ông ngày xưa, như thấy cả cuộc sống của bản làng mình trong đó. Tôi sẽ cố gắng giữ nghề, để sau này còn chỉ dạy cho con cháu, giữ cho nghề tạc tượng của người Mơ Nâm sống mãi với thời gian”, anh A Rây tâm sự.

Giữa đại ngàn Trường Sơn, nghề tạc tượng gỗ dân gian của người Mơ Nâm đang được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.

Với họ, mỗi bức tượng gỗ là một câu chuyện về tình yêu lao động, lòng biết ơn tổ tiên và khát vọng về một cuộc sống bình yên, no ấm.

Theo Ngọc Chí (Vietnamnet)
Xem bài gốc tại đây


Tin xem thêm

Bãi cỏ lau nở rộ ở ngoại ô Hà Nội, khách bắc thang chụp hình

Ngày
19/11/2026 08:55

Khung cảnh thơ mộng với bạt ngàn hoa cỏ lau nở rộ ở ven triền đê ngoại ô Hà Nội những ngày gần đây thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương tới chiêm ngưỡng, ch...

Diện mạo bãi biển đẹp nhất châu Á sau khi Đà Nẵng chi gần 1.200 tỷ 'hồi sinh'

Ngày
18/11/2026 08:55

Sau nhiều năm chịu ảnh hưởng của tình trạng xói lở, bãi biển Cửa Đại (phường Hội An Đông, TP Đà Nẵng) đang dần thay đổi diện mạo. Bãi cát được mở rộng, hàng dừa ven biển ...

Lô Lô Chải có ngày đón 6.000 lượt khách, người trong làng kể chuyện đổi thay

Ngày
17/11/2026 08:55

Từ những căn nhà có chuồng trâu bên dưới, người dân Lô Lô Chải mở homestay đón khách. Du lịch mang đến cuộc sống mới cùng nỗi trăn trở giữ nét làng.

Ngôi chùa hơn 500 năm sở hữu 'báu vật xanh', cách Hà Nội hơn 2 tiếng lái xe

Ngày
16/11/2026 08:55

Chùa Lương (hay còn gọi là chùa Trăm Gian) là ngôi chùa cổ, có quy mô 100 gian, được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XV (1485 - 1500) tại xứ Quần Anh xưa, nay thuộc xã Hả...

Cầm 150.000 đồng khám phá ẩm thực Huế, thưởng thức no nê 5-7 món ngon

Ngày
15/11/2026 08:55

Trong chuyến foodtour khám phá ẩm thực Huế, du khách có thể thưởng thức nhiều món ăn ngon với giá bình dân như bún bò, bánh canh cá lóc, bánh nậm, bánh bèo, bánh ép, chè ...

Chợ đá quý trong ngõ nhỏ Hà Nội, khách mang kính lúp, đèn soi đi săn hàng

Ngày
14/11/2026 08:55

Khách hàng nườm nượp ghé chợ phiên đá quý chỉ mở 1 ngày trong tuần trên đường Hoàng Hoa Thám (Hà Nội). Có khách mang theo cả kính lúp, đèn chuyên dụng để thẩm định.

Phong thư cũ giá 20.000 đồng, người Hà Nội rủ nhau đi chợ phiên mua... ký ức xưa

Ngày
13/11/2026 08:55

Từ những món đồ cũ như phong thư ngả màu, tờ vé số đến chiếc đồng hồ báo thức hình con gà, chợ phiên đồ xưa trở thành điểm hẹn của những người Hà Nội muốn tìm lại ký ức v...

Bí ẩn những 'quan tài' bằng gốm hơn 2.000 năm tuổi chôn thẳng đứng ở Đà Nẵng

Ngày
12/11/2026 08:45

Những chiếc chum gốm hơn 2.000 năm tuổi được trưng bày tại các bảo tàng ở Đà Nẵng hé lộ nhiều điều đặc biệt về tục mai táng và quan niệm thế giới bên kia của cư dân Sa Hu...

Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Ngày
10/11/2026 08:55

UBND TP Hà Nội tổ chức lễ phát động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, mở đầu chuỗi sự kiện nhằm tôn vinh các giá trị văn hóa dân tộc.