Ngôi đền cổ ở Thanh Hóa thờ người thầy từng dạy học cho hai đời vua

19/07/2026 08:45
Đền thờ Nguyễn Văn Nghi, tọa lạc tại phường Đông Tiến (tỉnh Thanh Hóa), tồn tại suốt hơn 400 năm và được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia. Ít ai biết rằng, ông là người thầy từng dạy học cho hai đời vua triều Hậu Lê.

Theo sử sách để lại, tướng công Nguyễn Văn Nghi thọ 69 tuổi (1515-1584), sinh ra trong một gia đình khoa bảng. Cha và anh của ông đều là những người giữ trọng trách trong triều đình.

Năm Giáp Dần (1554), niên hiệu Thuận Bình thứ 6 dưới triều vua Lê Trung Tông, ông đỗ Nhất giáp. Là người liêm chính, trọng khuôn phép, ông được Trịnh Kiểm tin cậy giao giữ chức Hiệu lý Viện Hàn lâm.


Khu lăng đền thờ, lăng mộ Nguyễn Văn Nghi rộng gần 4ha. Ảnh: Lê Dương

Năm 1556, khi vua Lê Anh Tông lên ngôi, ông được cử vào cung dạy học cho nhà vua và được trọng dụng. Đến năm sau, ông được thăng chức Cấp sự bộ Khoa, kiêm quản lý tài chính, sau đó lần lượt đảm nhiệm các chức vụ Tả Thị lang Bộ Binh và Tống ký lục Chính dinh.

Đến năm 1580, dưới triều vua Lê Thế Tông, ông giữ chức Tả Thị lang Bộ Lại, vào hầu vua tại điện Kính Diên, kiêm Học sĩ Đông các. Khi Lê Thế Tông còn nhỏ tuổi, nhà vua tiếp tục mời ông làm thầy dạy.


Cổng đá hình vòm vào bên trong đền thờ. Ảnh: Lê Dương

Khi qua đời, ông được đích thân nhà vua truy tặng chức Thượng thư Bộ Công và gia phong Thái Bảo.

Theo sử sách, đền thờ Nguyễn Văn Nghi được xây dựng từ năm 1617, niên hiệu Hoàng Định thứ 18, dưới triều vua Lê Kính Tông (1600-1619). Đến năm 1628, người con trai thứ hai của ông là Binh bộ Thượng thư, Đăng Quận công Nguyễn Khải đã mở rộng quy mô kiến trúc của khu di tích.


Đền thờ Nguyễn Văn Nghi. Ảnh: Lê Dương

Khu di tích đặc biệt

Cụm di tích có tổng diện tích khoảng 38.000m². Khu đền thờ - lăng mộ Nguyễn Văn Nghi gồm nhiều hạng mục kiến trúc với chức năng khác nhau, được bố trí theo kiểu "nội công, ngoại quốc", gồm hai vòng thành khép kín: thành đất (thành ngoại) ở bên ngoài và thành đá (thành nội, rộng khoảng 16.000m²) ở bên trong.

Bên trong thành nội là các công trình kiến trúc gỗ được xây dựng theo hình chữ "Công", chữ "Tam", chữ "Nhị" và chữ "Nhất", tiêu biểu cho nghệ thuật kiến trúc thời Hậu Lê.


Ngay cổng vào có đôi ngựa bằng đá cổ. Ảnh: Lê Dương

Con đường dẫn từ thành ngoại vào khu nội viên được lát bằng đá tảng. Hai bên đường là hàng tượng chó đá, ngựa đá, voi đá và tượng thần hộ pháp.

Hai tấm bia đá rộng hơn 2,5m được đặt đối xứng hai bên lối vào. Trong đó, một tấm bia, bao gồm cả phần mái che, được đục từ nguyên một khối đá, gây ấn tượng bởi kỹ thuật chế tác tinh xảo với từng dòng chữ và hoa văn được chạm khắc công phu. Ngoài ra, trong khuôn viên còn có một giếng cổ với những họa tiết trang trí tinh tế.


Giếng nước cũng có từ thời xa xưa. Ảnh: Lê Dương

Cổng vào có dạng mái vòm, phía trên khắc ba chữ "Tướng công môn". Tường thành bằng đá bao quanh cao gần 2m, rộng khoảng 1,5m, được dựng bằng hai hàng đá tảng, phần giữa đắp đất, phía trên phủ các phiến đá hình mai rùa. Tổng chiều dài tường thành nội lên tới gần 1km. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, một phần tường thành đã bị tháo dỡ để làm cầu, cống, khiến nhiều hạng mục bị thất lạc.


Tường thành bằng đá bao quanh khu đền thờ. Ảnh: Lê Dương

Mới đây, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành quyết định phê duyệt Dự án khai quật khảo cổ tổng thể Di tích lịch sử - văn hóa, kiến trúc nghệ thuật đền thờ Nguyễn Văn Nghi với tổng mức đầu tư gần 8,8 tỷ đồng.

Mục tiêu của dự án là bổ sung tư liệu khoa học nhằm xác định đầy đủ giá trị, phạm vi, quy mô, cấu trúc và các yếu tố liên quan của di tích, làm cơ sở phục vụ công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích trong thời gian tới.

Theo Lê Dương (VietNamNet)
Xem bài viết gốc tại đây


Tin xem thêm

Bãi cỏ lau nở rộ ở ngoại ô Hà Nội, khách bắc thang chụp hình

Ngày
19/11/2026 08:55

Khung cảnh thơ mộng với bạt ngàn hoa cỏ lau nở rộ ở ven triền đê ngoại ô Hà Nội những ngày gần đây thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương tới chiêm ngưỡng, ch...

Diện mạo bãi biển đẹp nhất châu Á sau khi Đà Nẵng chi gần 1.200 tỷ 'hồi sinh'

Ngày
18/11/2026 08:55

Sau nhiều năm chịu ảnh hưởng của tình trạng xói lở, bãi biển Cửa Đại (phường Hội An Đông, TP Đà Nẵng) đang dần thay đổi diện mạo. Bãi cát được mở rộng, hàng dừa ven biển ...

Lô Lô Chải có ngày đón 6.000 lượt khách, người trong làng kể chuyện đổi thay

Ngày
17/11/2026 08:55

Từ những căn nhà có chuồng trâu bên dưới, người dân Lô Lô Chải mở homestay đón khách. Du lịch mang đến cuộc sống mới cùng nỗi trăn trở giữ nét làng.

Ngôi chùa hơn 500 năm sở hữu 'báu vật xanh', cách Hà Nội hơn 2 tiếng lái xe

Ngày
16/11/2026 08:55

Chùa Lương (hay còn gọi là chùa Trăm Gian) là ngôi chùa cổ, có quy mô 100 gian, được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XV (1485 - 1500) tại xứ Quần Anh xưa, nay thuộc xã Hả...

Cầm 150.000 đồng khám phá ẩm thực Huế, thưởng thức no nê 5-7 món ngon

Ngày
15/11/2026 08:55

Trong chuyến foodtour khám phá ẩm thực Huế, du khách có thể thưởng thức nhiều món ăn ngon với giá bình dân như bún bò, bánh canh cá lóc, bánh nậm, bánh bèo, bánh ép, chè ...

Chợ đá quý trong ngõ nhỏ Hà Nội, khách mang kính lúp, đèn soi đi săn hàng

Ngày
14/11/2026 08:55

Khách hàng nườm nượp ghé chợ phiên đá quý chỉ mở 1 ngày trong tuần trên đường Hoàng Hoa Thám (Hà Nội). Có khách mang theo cả kính lúp, đèn chuyên dụng để thẩm định.

Phong thư cũ giá 20.000 đồng, người Hà Nội rủ nhau đi chợ phiên mua... ký ức xưa

Ngày
13/11/2026 08:55

Từ những món đồ cũ như phong thư ngả màu, tờ vé số đến chiếc đồng hồ báo thức hình con gà, chợ phiên đồ xưa trở thành điểm hẹn của những người Hà Nội muốn tìm lại ký ức v...

Bí ẩn những 'quan tài' bằng gốm hơn 2.000 năm tuổi chôn thẳng đứng ở Đà Nẵng

Ngày
12/11/2026 08:45

Những chiếc chum gốm hơn 2.000 năm tuổi được trưng bày tại các bảo tàng ở Đà Nẵng hé lộ nhiều điều đặc biệt về tục mai táng và quan niệm thế giới bên kia của cư dân Sa Hu...

Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Ngày
10/11/2026 08:55

UBND TP Hà Nội tổ chức lễ phát động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, mở đầu chuỗi sự kiện nhằm tôn vinh các giá trị văn hóa dân tộc.