Mùa Phật đản: Ngẫm về mái chùa trong tâm thức Việt

31/05/2026 10:00
Trong mỗi người Việt đều có một làng quê - nơi “chôn nhau cắt rốn”, nuôi dưỡng tâm hồn và ký ức tươi đẹp. Nơi ấy có mái chùa, làm nên không gian văn hóa và tâm linh đặc biệt. Mùa Phật đản là dịp để mỗi người nhìn lại mạch nguồn văn hóa ấy.

Điểm tựa tinh thần của người Việt

Việt Nam có hơn 18.000 ngôi chùa, tự viện trên cả nước và khoảng 14 triệu tín đồ Phật giáo. Ở nước ta, Phật giáo là tôn giáo có số lượng tín đồ đông nhất, gắn bó đồng hành cùng dân tộc suốt chặng đường dài lịch sử.

Hàng năm, cứ mỗi độ hoa vô ưu nở, mùa hạ về, Phật tử khắp nơi thành kính cử hành lễ mừng ngày Đức Phật đản sinh. Hơn 2.500 năm trước, Ngài xuất hiện giữa cuộc đời đầy bất an và khổ đau để chỉ cho nhân loại con đường chuyển hóa nội tâm và xây dựng hạnh phúc từ chính tâm mình.


Tăng ni chùa Liên Trì (xã Kiều Phú, Hà Nội) thành kính cử hành khóa lễ ngày rằm

Trong không khí trang nghiêm của mùa Phật đản, hình ảnh cờ hoa rực rỡ trước cổng chùa, tiếng chuông ngân vang trong chiều, những dòng người thành kính dâng hương lễ Phật… đã trở thành nét đẹp quen thuộc trong đời sống văn hóa tinh thần của người Việt.

Về ảnh hưởng của triết lý nhân sinh của đạo Phật và vai trò của ngôi chùa trong đời sống cộng đồng, nho thần Lê Quát, trong Đại Việt sử ký toàn thư đã phải thốt lên: “Nhà Phật chỉ lấy họa phúc để cảm động lòng người sao mà được người tin theo sâu bền như thế! Trên từ vương công, dưới đến dân thường, hễ bố thí vào việc nhà Phật, dù đến hết tiền của cũng không sẻn tiếc... Chỗ nào có người ở tất có chùa Phật, bỏ đi rồi lại dựng lên, nát đi rồi lại sửa lại, lâu đài, chuông trống chiếm đến nửa phần so với dân cư”.

"Vào chùa tâm tĩnh lặng/ Bước chân chẳng vội vàng/ Vui trong niềm tỉnh thức/ Hạnh phúc thật nhẹ nhàng".

Ngôi chùa gắn bó với con người suốt một đời, là biểu tượng của cộng đồng, điểm tựa tinh thần vững chắc cho bao thế hệ. Trong đời sống người Việt, Phật giáo không chỉ hiện diện qua mái chùa, tiếng chuông hay nghi lễ, mà còn thấm vào nếp nghĩ, cách sống và tinh thần nhân ái của cộng đồng.

Phật giáo đã được truyền vào Việt Nam từ trong đời sống của nhân dân, do đó ở nơi nào có dân thì ở đó có chùa và ngôi chùa trở thành thiết chế văn hóa không thể thiếu. Dưới mái chùa, người Phật tử được dạy phải “bỏ ác làm lành”, hiếu thảo với mẹ cha, biết san sẻ giúp đỡ những người nghèo khó… Đó chính là nền tảng đạo đức cơ bản nhất khi muốn làm một con người lương thiện.


Chùa Ngâu (tên chữ là Hưng Long tự) ở Yên Ngưu, Hà Nội

Qua những mùa Phật đản, Vu Lan hay các khóa lễ cầu an, mái chùa vẫn âm thầm giữ lửa cho đời sống tinh thần của người dân quê, nuôi dưỡng lòng từ bi, sự bao dung và nếp sống hướng thiện. Những hoạt động này không chỉ góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống, mà còn là cơ hội để người dân gắn bó với chùa chiền. Cũng từ mái chùa mà tình làng nghĩa xóm được thắt chặt hơn. Nề nếp của làng xóm, của gia đình được giữ gìn bền vững. Tình cảm của người dân và mái chùa cứ thế dày thêm theo năm tháng…

Hành trình trở về với điều thiện lành

Ngôi chùa không chỉ là nơi linh thiêng mà còn là trường học - nơi giáo lý Phật Đà thấm sâu vào mỗi người, dẫn dắt con người trên con đường giác ngộ, giúp mỗi cá nhân tìm ra sự an lạc nội tâm, góp phần xây dựng một xã hội đạo đức, văn minh.

Nói về đại lễ Phật đản, lúc sinh thời Hòa thượng Đệ tam Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thích Phổ Tuệ đã nói: hình tượng Thích Ca sơ sinh một tay chỉ lên trời, một tay chỉ xuống đất, với câu nói “Thiên thượng, thiên hạ, duy ngã độc tôn” (trên là Trời, dưới là Đất, ở giữa là Ta) nhắc nhở mỗi người phải biết làm chủ cuộc sống, làm chủ nghiệp lực của mình. Tư duy, lời nói và hành động của mỗi người sẽ tạo nên nghiệp quả cho chính cá nhân họ theo “luật nhân quả”.


Mùa Phật đản không chỉ là ngày lễ thiêng liêng của những người con Phật, mà còn là dịp để mỗi người sống chậm lại giữa nhịp đời tất bật

Mùa Phật đản không chỉ là ngày lễ thiêng liêng của những người con Phật, mà còn là dịp để mỗi người sống chậm lại giữa nhịp đời tất bật, nhìn sâu vào chính mình, nuôi dưỡng lòng thiện lành và hướng đến những giá trị nhân văn tốt đẹp.

Ta có cơ hội soi lại chính mình, gột rửa những điều chưa toàn thiện và nuôi lớn hạt giống từ bi trong tâm. Từ tinh thần ấy, nhiều hoạt động ý nghĩa như giúp đỡ người nghèo, phát quà từ thiện, chăm lo người neo đơn được lan tỏa trong cộng đồng, làm cho mùa Phật đản trở thành mùa của yêu thương và lòng nhân ái. Để Đức Phật đản sinh trong chúng ta mỗi ngày.

Theo Hồng Phúc (Vietnamnet)
Xem bài gốc tại đây


Tin xem thêm

Làng cổ nghìn tuổi ở Hà Nội chứa bảo vật quốc gia

Ngày
08/06/2026 08:00

Chỉ cách trung tâm Hà Nội chưa đầy 5km, bên bờ bắc sông Hồng, một cụm di tích cổ kính vẫn lưu giữ bảo vật quốc gia và những lễ hội truyền thống hàng trăm năm tuổi.

Tìm thấy 5 rìu đá cổ hàng nghìn năm trong lòng hang Én

Ngày
07/06/2026 11:00

Trong quá trình khảo sát hang Én, đoàn thám hiểm đã phát hiện 5 chiếc rìu đá nằm lẫn trong các lớp đất đá bị nước lũ bào mòn, hé lộ dấu tích hoạt động của con người tiền ...

Vẻ đẹp 300 năm của Ngọc Nữ chùa Dâu

Ngày
06/06/2026 08:30

Năm 1980, khi nghiên cứu cặp tượng Kim Đồng - Ngọc Nữ ở chùa Dâu, nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng cho rằng đây có thể là tỷ lệ hình thể lý tưởng của người Việt xưa.

Vẻ đẹp kỳ bí tại 'thung lũng của các vị thần Champa' nghìn năm tuổiBộ ảnh kỷ yếu của học sinh Bru Vân Kiều khiến cộng đồng mạng thích thú

Ngày
05/06/2026 15:48

Không phim trường hiện đại nhưng bộ ảnh kỷ yếu của cô và trò Trường Mầm non Vĩnh Hà (Quảng Trị) vẫn thu hút sự chú ý lớn nhờ những bộ trang truyền thống Bru Vân Kiều.

Vẻ đẹp kỳ bí tại 'thung lũng của các vị thần Champa' nghìn năm tuổi

Ngày
04/06/2026 10:30

Giữa thung lũng xanh thẳm, khu đền tháp Mỹ Sơn được ví như “thung lũng của các vị thần Champa”, nơi lưu giữ các tháp gạch, phù điêu sa thạch, dấu tích thờ tự cổ. Đây được...

Bí ẩn chồng đá cao 30m giống hình tượng Phật ở Gia Lai

Ngày
03/06/2026 10:15

Nằm sâu trong dãy núi Chư Glap (làng Ring, xã Ia Hrú, tỉnh Gia Lai) có một khối đá được người dân gọi bằng cái tên “ông Phật”. Khối đá nằm cách Quốc lộ 25 khoảng 8km nhưn...

Tiến sĩ Anh Thơ gây ấn tượng tại sự kiện có 1000 đôi sạp xác lập kỷ lục Việt Nam

Ngày
02/06/2026 08:30

Tiến sĩ Anh Thơ, diva Mỹ Linh, Dương Hoàng Yến, Võ Hạ Trâm... biểu diễn tại một sự kiện ở Thái Nguyên tối 15/5/2026. Sự kiện cũng xác lập kỷ lục Việt Nam về màn trình diễ...

Mùa Phật đản: Ngẫm về mái chùa trong tâm thức Việt

Ngày
31/05/2026 10:00

Trong mỗi người Việt đều có một làng quê - nơi “chôn nhau cắt rốn”, nuôi dưỡng tâm hồn và ký ức tươi đẹp. Nơi ấy có mái chùa, làm nên không gian văn hóa và tâm linh đặc b...

Mùa yêu thương và tha thứ trong Tết Roya Haji của dân tộc Chăm

Ngày
29/05/2026 08:00

Tết Roya Haji còn được đồng bào dân tộc Chăm theo đạo Hồi xem là tết của sự yêu thương và tha thứ, là một trong những dịp lễ quan trọng nhất trong năm.