Dẻo thơm cốm nếp Tan Lả

27/10/2026 08:30
Những ngày này, hàng nghìn hộ dân trên địa bàn xã Tú Lệ, tỉnh Lào Cai đang bước vào vụ làm cốm. Hương cốm mới thơm ngào ngạt trên các xóm, bản.

Những hạt cốm mang tinh túy của trời đất

Gạo nếp Tú Lệ, theo tiếng Thái là nếp Tan Lả, lâu nay nổi tiếng khắp vùng bởi sự thơm ngon. Với khí hậu quanh năm mát mẻ, đất đai màu mỡ, nguồn nước tưới tiêu trong vắt được lấy từ đỉnh đèo Khau Phạ, hạt gạo nếp Tú Lệ trở nên dẻo thơm ít đâu sánh bằng.

Nói những hạt nếp là “’tinh túy” của trời đất là thế.


Ngay từ sáng sớm, chị Lò Thị Thanh đã ra đồng để chọn những những bông lúa nếp non, hạt vừa ngậm sữa để làm cốm. Ảnh: Trọng Bảo

Trong các sản vật được làm từ hạt nếp Tú Lệ có cốm Tú Lệ - đặc sản tinh tuý nhất.

Ở Tú Lệ, đồng bào Thái vẫn giữ được cách làm cốm thủ công. Mùi thơm của nếp non thanh ngọt hoà quyện vào mùi cây cỏ, mùi rơm rạ và không khí trong lành, mát mẻ để lại nhiều ấn tượng trong lòng du khách.


Cốm Tú Lệ được bà con làm hoàn toàn thủ công. Ảnh: Trọng Bảo

Gia đình chị Lò Thị Thanh đã làm nghề cốm từ hàng chục năm nay. Với chị Thanh, làm cốm không chỉ có thêm một sản phẩm từ cây lúa mà còn là gìn giữ một nghề truyền thống.

Ngay từ sáng sớm, khi những hạt sương còn đọng trên lá, chị Thanh cùng các thành viên trong gia đình đã ra đồng lựa chọn những bông lúa nếp non, hạt vừa ngậm sữa để làm cốm.

Lúa sau khi gặt được đưa về chế biến ngay trong ngày để giữ màu xanh, độ dẻo và hương thơm tự nhiên.

Theo chị Thanh, khi gặt lúa, phải lựa những bông chín đúng độ thì cốm mới dẻo, ngon. Sau đó là công đoạn tuốt, đãi qua nước và cho vào rang.

"Công đoạn rang cốm là quan trọng nhất. Bếp lò rang cốm phải dùng củi. Quan trọng là người rang phải đảo đều trong lửa nhỏ, sao cho hạt lúa nóng đều để hạt chín tới, không bị cháy hoặc quá khô. Khi hạt thóc bắt đầu nứt, hương thơm của nếp lan tỏa, cốm được để nguội rồi đem đi giã. Sau đó, thóc được sàng, sảy để loại bỏ trấu và tiếp tục giã cho đến khi hạt cốm đạt độ mềm dẻo, xanh non và sạch vỏ”, chị Thanh chia sẻ.

Cả nghìn hộ giữ nghề truyền thống

Nghề làm cốm ở Tú Lệ có hai vụ chính, gồm vụ trái mùa vào tháng 5 và tháng 6; vụ chính kéo dài từ tháng 8 đến đầu tháng 10. Trong đó, vụ cốm mùa Thu là thời điểm người dân tập trung sản xuất, làm ra những mẻ cốm thơm ngon, mang hương vị đặc trưng nhất của vùng đất Tú Lệ.

Theo thống kê, địa phương hiện có 1.020 hộ làm cốm, chiếm gần 40% tổng số hộ dân của xã.


Những hạt cốm xanh, dẻo được đóng túi nilon và hút chân không phục vụ du khách.
Ảnh: Trọng Bảo

Vào chính vụ, trung bình mỗi hộ sản xuất khoảng 20 kg cốm mỗi ngày với giá bán bình quân khoảng 140.000 đồng/kg.

Từ một sản phẩm được đồng bào Thái làm ra để cúng ông bà tổ tiên và ăn cho vui, đến nay, cốm Tú Lệ đã trở thành đặc sản được du khách gần xa ưa chuộng. Không chỉ vậy, được tận mắt dõi theo các công đoạn làm cốm cũng là một trải nghiệm khó quên…

“Cốm Tú Lệ có hương vị rất riêng, bà con vẫn giữ cách làm cốm hoàn toàn thủ công… Chính sự mộc mạc, nguyên bản ấy đã tạo nên sức hấp dẫn của đặc sản vùng cao. Thưởng thức mỗi hạt cốm Tú Lệ với tôi không chỉ là trải nghiệm ẩm thực mà còn cảm nhận sự tinh tế trong văn hóa và nghề truyền thống của đồng bào Thái nơi đây”, chị Nguyễn Diệu Linh, du khách đến từ Hà Nội cho biết.

Năm 2024, sản phẩm cốm nếp Tan Cao Phạ (cũ) được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Đây là sản phẩm đặc trưng gắn với vùng trồng lúa nếp Tan tại khu vực Cao Phạ, nay thuộc xã Tú Lệ, tỉnh Lào Cai.

Theo thống kê của xã Tú Lệ, hiện diện tích trồng lúa nếp của xã đạt hơn 300 ha, năng suất ước khoảng 5 tấn/ha. Cùng với sản phẩm cốm thì gạo nếp Tú Lệ cũng đã và đang là một sản phẩm được người tiêu dùng ưa chuộng.

Theo Trọng Bảo (Vietnamnet)
Xem bài gốc tại đây


Tin xem thêm

Bãi cỏ lau nở rộ ở ngoại ô Hà Nội, khách bắc thang chụp hình

Ngày
19/11/2026 08:55

Khung cảnh thơ mộng với bạt ngàn hoa cỏ lau nở rộ ở ven triền đê ngoại ô Hà Nội những ngày gần đây thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương tới chiêm ngưỡng, ch...

Diện mạo bãi biển đẹp nhất châu Á sau khi Đà Nẵng chi gần 1.200 tỷ 'hồi sinh'

Ngày
18/11/2026 08:55

Sau nhiều năm chịu ảnh hưởng của tình trạng xói lở, bãi biển Cửa Đại (phường Hội An Đông, TP Đà Nẵng) đang dần thay đổi diện mạo. Bãi cát được mở rộng, hàng dừa ven biển ...

Lô Lô Chải có ngày đón 6.000 lượt khách, người trong làng kể chuyện đổi thay

Ngày
17/11/2026 08:55

Từ những căn nhà có chuồng trâu bên dưới, người dân Lô Lô Chải mở homestay đón khách. Du lịch mang đến cuộc sống mới cùng nỗi trăn trở giữ nét làng.

Ngôi chùa hơn 500 năm sở hữu 'báu vật xanh', cách Hà Nội hơn 2 tiếng lái xe

Ngày
16/11/2026 08:55

Chùa Lương (hay còn gọi là chùa Trăm Gian) là ngôi chùa cổ, có quy mô 100 gian, được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ XV (1485 - 1500) tại xứ Quần Anh xưa, nay thuộc xã Hả...

Cầm 150.000 đồng khám phá ẩm thực Huế, thưởng thức no nê 5-7 món ngon

Ngày
15/11/2026 08:55

Trong chuyến foodtour khám phá ẩm thực Huế, du khách có thể thưởng thức nhiều món ăn ngon với giá bình dân như bún bò, bánh canh cá lóc, bánh nậm, bánh bèo, bánh ép, chè ...

Chợ đá quý trong ngõ nhỏ Hà Nội, khách mang kính lúp, đèn soi đi săn hàng

Ngày
14/11/2026 08:55

Khách hàng nườm nượp ghé chợ phiên đá quý chỉ mở 1 ngày trong tuần trên đường Hoàng Hoa Thám (Hà Nội). Có khách mang theo cả kính lúp, đèn chuyên dụng để thẩm định.

Phong thư cũ giá 20.000 đồng, người Hà Nội rủ nhau đi chợ phiên mua... ký ức xưa

Ngày
13/11/2026 08:55

Từ những món đồ cũ như phong thư ngả màu, tờ vé số đến chiếc đồng hồ báo thức hình con gà, chợ phiên đồ xưa trở thành điểm hẹn của những người Hà Nội muốn tìm lại ký ức v...

Bí ẩn những 'quan tài' bằng gốm hơn 2.000 năm tuổi chôn thẳng đứng ở Đà Nẵng

Ngày
12/11/2026 08:45

Những chiếc chum gốm hơn 2.000 năm tuổi được trưng bày tại các bảo tàng ở Đà Nẵng hé lộ nhiều điều đặc biệt về tục mai táng và quan niệm thế giới bên kia của cư dân Sa Hu...

Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam

Ngày
10/11/2026 08:55

UBND TP Hà Nội tổ chức lễ phát động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam, mở đầu chuỗi sự kiện nhằm tôn vinh các giá trị văn hóa dân tộc.